انواع بیماری های لثه
بیماریهای لثه مختلفی وجود دارند که میتوانند به شدت سلامت دهان و دندان را تحت تاثیر قرار دهند. برخی از مهمترین بیماریهای لثه عبارتند از:
- گینگوییت (Gingivitis): این بیماری به التهاب لثهها گفته میشود که معمولاً به دلیل تجمع پلاک و باکتریها روی دندانها ایجاد میشود. علائم آن شامل قرمزی، تورم و خونریزی لثهها به ویژه هنگام مسواک زدن است. گینگوییت در صورتی که درمان نشود، میتواند به بیماریهای شدیدتر لثه تبدیل شود.
- پریودنتیت (Periodontitis): این بیماری به التهاب شدیدتر لثهها گفته میشود که در آن باکتریها به بافتهای حمایتی دندانها حمله کرده و میتواند باعث تخریب استخوانهای اطراف دندانها شود. علائم آن شامل خونریزی، تورم، بوی بد دهان و حتی شل شدن دندانهاست.
- پریودنتیت مزمن: نوعی از پریودنتیت است که معمولاً در افراد بزرگسال مشاهده میشود و به تدریج پیشرفت میکند. اگر درمان نشود، میتواند منجر به از دست دادن دندانها شود.
- پریودنتیت آناکوتیک (Aggressive Periodontitis): نوعی از پریودنتیت است که به طور ناگهانی و سریع پیشرفت میکند و معمولاً در افراد جوانتر مشاهده میشود.
- پریودنتیت ناشی از بیماریهای سیستمیک: در برخی از بیماریهای سیستمیک مانند دیابت یا بیماریهای قلبی، افراد ممکن است دچار مشکلات لثه شوند که نیاز به مراقبتهای ویژه دارند.
- آبسه لثه: عفونت در لثهها که منجر به تشکیل یک توده چرکی در اطراف دندان میشود. این عفونت میتواند به سرعت گسترش یابد و نیاز به درمان فوری دارد.
- التهاب لثه به دلیل تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی، مانند دوران بارداری یا یائسگی، میتواند باعث التهاب و خونریزی لثهها شود.
این بیماریها میتوانند در صورت عدم درمان به مشکلات جدیتری برای دهان و دندانها منجر شوند. بنابراین، مراقبت منظم از لثهها و مراجعه به دندانپزشک برای بررسی وضعیت لثهها بسیار مهم است.
بیماری های لثه به چه دلیل رخ میدهند؟
دلایل مختلفی برای هرکدام از بیماریهای لثه وجود دارد که به شرح زیر میتوان آنها را بررسی کرد:
- گینگوییت (Gingivitis):
- علت اصلی: تجمع پلاک دندانی (مجموعهای از باکتریها و ذرات غذا) که روی دندانها و لثهها باقی میماند. پلاک سبب التهاب لثه میشود و به خونریزی و تورم لثهها میانجامد.
- عوامل تشدید کننده: مسواک نزدن منظم، عدم استفاده از نخ دندان، کشیدن سیگار، تغذیه ناسالم و عدم مراجعه به دندانپزشک برای تمیز کردن دندانها.
- پریودنتیت (Periodontitis):
- علت اصلی: پیشرفت گینگوییت به پریودنتیت که در آن باکتریها به عمق لثهها و بافتهای اطراف دندانها نفوذ میکنند. این امر منجر به تخریب استخوانها و بافتهای حمایتی دندانها میشود.
- عوامل تشدید کننده: عدم درمان گینگوییت، سیگار کشیدن، دیابت کنترل نشده، عوامل ژنتیکی، سوءتغذیه و عدم رعایت بهداشت دهان.
- پریودنتیت مزمن:
- علت اصلی: معمولاً به علت تجمع طولانیمدت پلاک و باکتریها در لثهها و در نتیجه تخریب تدریجی بافتهای اطراف دندانها رخ میدهد.
- عوامل تشدید کننده: همانند پریودنتیت، عوامل خطر مشابهی مانند سیگار کشیدن، دیابت، بیماریهای قلبی و نداشتن بهداشت دهان مناسب.
- پریودنتیت آناکوتیک (Aggressive Periodontitis):
- علت اصلی: این نوع پریودنتیت به طور سریع و شدید رخ میدهد و معمولاً در افراد جوانتر مشاهده میشود. علت دقیق آن هنوز کاملاً مشخص نیست، اما اغلب به وجود باکتریهای خاصی در دهان و عوامل ژنتیکی مربوط است.
- عوامل تشدید کننده: عوامل ژنتیکی و یک سیستم ایمنی ضعیف میتوانند نقش مهمی در بروز این بیماری ایفا کنند.
- پریودنتیت ناشی از بیماریهای سیستمیک:
- علت اصلی: برخی از بیماریها، مانند دیابت، بیماریهای قلبی یا برخی از اختلالات هورمونی، میتوانند باعث آسیب به بافتهای لثه شوند و فرد را در معرض خطر ابتلا به پریودنتیت قرار دهند.
- عوامل تشدید کننده: دیابت کنترل نشده، مصرف داروهای خاص (مانند داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی)، بیماریهای قلبی و مصرف سیگار.
- آبسه لثه:
- علت اصلی: عفونت در لثهها که معمولاً به دلیل تجمع باکتریها و عدم رسیدگی به آنها ایجاد میشود. این عفونت میتواند به تودهای از چرک و عفونت در اطراف دندان منجر شود.
- عوامل تشدید کننده: بهداشت دهان ضعیف، دندانهای آسیبدیده یا پوسیده، اختلالات ایمنی و عدم مراجعه به دندانپزشک برای درمان عفونتها.
- التهاب لثه به دلیل تغییرات هورمونی:
- علت اصلی: تغییرات هورمونی در بدن، مانند دوران بارداری، یائسگی یا استفاده از قرصهای ضدبارداری، میتواند باعث حساسیت بیشتر لثهها و در نتیجه خونریزی و التهاب شود.
- عوامل تشدید کننده: تغییرات هورمونی، مشکلات بهداشتی مانند مسواک نزدن صحیح و سیگار کشیدن.
در نهایت، بسیاری از بیماریهای لثه بهداشت ضعیف دهان و دندان و عدم مراقبتهای منظم از لثهها و دندانها را به عنوان عامل اصلی دارند. رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان، استفاده از مسواک و نخ دندان به طور منظم، و مراجعه به دندانپزشک برای چکاپهای دورهای میتواند خطر ابتلا به بیماریهای لثه را به طور چشمگیری کاهش دهد.
بهترین روش بهداشت دهان برای جلو گیری از این بیماری ها
برای پیشگیری از بیماریهای لثه و حفظ بهداشت دهان به صورت مؤثر، رعایت یک روتین منظم و صحیح اهمیت زیادی دارد. در ادامه بهترین روشهای بهداشت دهان و دندان آورده شده است که میتواند از بیماریهای لثه مانند گینگوییت، پریودنتیت و سایر مشکلات جلوگیری کند:
1. مسواک زدن صحیح:
- چگونه: حداقل دو بار در روز، به مدت دو دقیقه، دندانهای خود را با مسواک مناسب و فرچه نرم مسواک بزنید.
- روش صحیح: مسواک را به صورت زاویهدار (در حدود 45 درجه) در برابر دندانها و لثهها قرار دهید و به آرامی حرکت دایرهای یا عقب و جلو انجام دهید. این کار باعث حذف پلاک و ذرات غذا از دندانها و لثهها میشود.
- مسواک مناسب: انتخاب مسواک با الیاف نرم یا متوسط و ابعاد مناسب برای دهان میتواند مؤثر باشد.
2. استفاده از نخ دندان:
- چگونه: حداقل یک بار در روز از نخ دندان برای تمیز کردن فواصل بین دندانها و لثهها استفاده کنید.
- روش صحیح: نخ دندان را به آرامی بین دندانها قرار دهید و حرکت دایرهای برای تمیز کردن قسمتهای اطراف دندانها انجام دهید. این کار به جلوگیری از تشکیل پلاک در نقاطی که مسواک نمیتواند به آنها دسترسی داشته باشد، کمک میکند.
3. استفاده از دهانشویه:
- چگونه: از دهانشویههای ضدعفونیکننده و آنتیباکتریال استفاده کنید که میتوانند به کاهش باکتریهای دهان و جلوگیری از بیماریهای لثه کمک کنند.
- روش صحیح: دهانشویه را طبق دستورالعمل روی بستهبندی آن استفاده کنید (معمولاً 30 ثانیه تا یک دقیقه پس از مسواک زدن).
4. رژیم غذایی سالم:
- چگونه: تغذیه متعادل با مصرف میوهها، سبزیجات، پروتئینها و دانهها میتواند سلامت لثهها و دندانها را تقویت کند. از مصرف زیاد غذاهای قندی و نوشیدنیهای شیرین که باعث تجمع پلاک میشوند، اجتناب کنید.
- مراقبت از لثهها: ویتامین C و کلسیم میتواند به تقویت لثهها و دندانها کمک کند.
5. قطع مصرف سیگار و دخانیات:
- چگونه: سیگار کشیدن به شدت خطر ابتلا به بیماریهای لثه مانند گینگوییت و پریودنتیت را افزایش میدهد. ترک دخانیات میتواند تأثیر چشمگیری در سلامت دهان و دندانها داشته باشد.
6. مراجعه منظم به دندانپزشک:
- چگونه: حداقل یک بار در سال برای چکاپ و تمیز کردن حرفهای دندانها به دندانپزشک مراجعه کنید. دندانپزشک میتواند پلاکهای پنهان را که مسواک و نخ دندان قادر به از بین بردن آنها نیستند، حذف کند و مشکلات ابتدایی لثه را شناسایی کرده و درمان کند.
7. پرهیز از فشردن یا دندانقروچه (Bruxism):
- چگونه: فشار به دندانها به طور شبانه یا در مواقع استرس میتواند به لثهها آسیب وارد کند و باعث تحلیل لثه شود. استفاده از محافظهای دندانی یا مشاوره برای مدیریت استرس میتواند مفید باشد.
8. آب نوشیدن کافی:
- چگونه: مصرف کافی آب به حفظ رطوبت دهان و کاهش خشک شدن دهان کمک میکند که یکی از علل مشکلات لثه و دندان است.
9. استفاده از مسواک برقی (اختیاری):
- چگونه: مسواکهای برقی میتوانند در مقایسه با مسواک دستی کارایی بیشتری در پاکسازی پلاکها داشته باشند. این نوع مسواکها به راحتی و با کارآیی بالا دندانها را تمیز میکنند و میتوانند گزینه خوبی برای افراد مبتلا به بیماریهای لثه باشند.
با رعایت این روشها، میتوانید خطر ابتلا به بیماریهای لثه را به حداقل برسانید و سلامت دهان و دندان خود را حفظ کنید. همچنین در صورت مشاهده هرگونه علائم غیرعادی مانند خونریزی لثه، درد یا تورم، سریعاً به دندانپزشک مراجعه کنید