امروزه تصویربرداری یکی از مهمترین بخشهای تشخیص و درمان در دندانپزشکی است. دو روش رایج و پرکاربرد در این زمینه، CBCT (Cone Beam Computed Tomography) و OPG (Orthopantomogram) هستند. این مقاله به شما کمک میکند تا این دو روش تصویربرداری را بهتر بشناسید و تفاوتهای آنها را درک کنید.
CBCT چیست؟
CBCT مخفف عبارت Cone Beam Computed Tomography است که به فارسی “سیتی اسکن با پرتو مخروطی” ترجمه میشود. این روش تصویربرداری سهبعدی به دندانپزشکان و جراحان اجازه میدهد تا ساختارهای داخلی دهان، دندانها، فک و سینوسها را با جزئیات بسیار دقیق مشاهده کنند. در CBCT از پرتوهای مخروطی برای اسکن ناحیه موردنظر استفاده میشود و نتیجه، تصویری سهبعدی با کیفیت بسیار بالا است.
ویژگیهای مهم CBCT:
- ارائه تصاویر سهبعدی واقعی.
- دقت بالا برای مشاهده جزئیات کوچک مانند کانالهای ریشه، ترکهای دندان و موقعیت اعصاب.
- کاربرد در جراحیهای پیچیده و کاشت ایمپلنت.
OPG چیست؟
OPG مخفف عبارت Orthopantomogram است که به فارسی “عکس پانورامیک” ترجمه میشود. این روش تصویربرداری دوبعدی، یک نمای کلی از تمام دندانها، فک بالا و پایین، و مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ) ارائه میدهد. OPG معمولاً برای بررسی وضعیت کلی دهان و دندانها استفاده میشود.
ویژگیهای مهم OPG:
- ارائه تصاویر دوبعدی از کل دهان.
- مناسب برای تشخیصهای عمومی و اولیه.
- سریع و با دوز اشعه کم.
تفاوتهای کلیدی بین CBCT و OPG
1. نوع تصویر
- CBCT: تصاویر سهبعدی از ساختارهای داخلی دهان، دندانها و استخوانها ارائه میدهد.
- OPG: تصاویر دوبعدی از کل دهان و فکها نشان میدهد.
2. دقت و جزئیات
- CBCT: بسیار دقیق است و حتی کوچکترین جزئیات مانند ترکهای ریشه یا ضخامت استخوان را نشان میدهد.
- OPG: برای مشاهده کلی وضعیت دندانها و فک مناسب است، اما جزئیات دقیقی ارائه نمیدهد.
3. کاربردها
- CBCT:
- برنامهریزی برای کاشت ایمپلنت.
- تشخیص مشکلات پیچیده در درمان ریشه (عصبکشی).
- بررسی سینوسها و جراحیهای فک.
- ارزیابی مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ).
- OPG:
- ارزیابی اولیه و کلی دندانها.
- بررسی دندانهای نهفته (مانند دندان عقل).
- برنامهریزی درمان ارتودنسی.
4. نحوه تصویربرداری
- CBCT: بیمار در یک دستگاه سهبعدی قرار میگیرد و پرتوهای مخروطی ناحیه موردنظر را اسکن میکنند.
- OPG: دستگاه در اطراف سر بیمار حرکت کرده و یک تصویر دوبعدی کلی میگیرد.
5. دوز تابش
- CBCT: دوز تابش بیشتری نسبت به OPG دارد اما همچنان کمتر از سیتیاسکنهای پزشکی است.
- OPG: دوز تابش بسیار کمی دارد و ایمنتر است.
6. هزینه
- CBCT: هزینه بیشتری دارد و برای موارد تخصصی استفاده میشود.
- OPG: هزینه کمتری دارد و برای بررسیهای عمومی مناسب است.
کدام روش برای شما مناسب است؟
انتخاب بین CBCT و OPG بستگی به نوع مشکل و نیاز شما دارد:
- اگر به دنبال ارزیابی کلی و اولیه هستید، OPG گزینه مناسبتری است.
- اگر نیاز به جزئیات بیشتر برای جراحی یا درمانهای پیچیده دارید، CBCT بهترین انتخاب است.
جدول مقایسهای CBCT و OPG
| ویژگی | CBCT | OPG |
|---|---|---|
| نوع تصویر | سهبعدی | دوبعدی |
| سطح جزئیات | بسیار دقیق | کلی |
| کاربردها | تخصصی (ایمپلنت، جراحی) | عمومی (ارتودنسی، دندان عقل) |
| دوز اشعه | متوسط | کم |
| هزینه | بالا | پایین |
| زمان اسکن | کمی بیشتر (10-40 ثانیه) | بسیار کوتاه (چند ثانیه) |
نتیجهگیری
هر دو روش CBCT و OPG نقش بسیار مهمی در دندانپزشکی ایفا میکنند. OPG برای تشخیصهای اولیه و بررسی کلی وضعیت دهان مناسب است، در حالی که CBCT برای درمانهای تخصصی مانند ایمپلنت، جراحی فک و بررسی دقیق مشکلات دندان و فک استفاده میشود. در نهایت، دندانپزشک بر اساس نیاز شما و نوع درمان موردنظر، یکی از این دو روش را توصیه خواهد کرد.