تزریق بیحسی یکی از مراحل حیاتی درمانهای دندانپزشکی است که به کاهش درد و راحتی بیمار کمک میکند. با این حال، گاهی پیش میآید که دندان علیرغم تزریق داروی بیحسی، همچنان به درد حساس است؛ بهویژه دندانهایی که روی یا نزدیک به کانال عصبی قرار دارند. در این مقاله به بررسی دقیق دلایل بیحس نشدن دندانها میپردازیم و راهکارهایی برای حل این مشکل ارائه میدهیم.
دندانهایی که روی کانال عصبی هستند، چرا بیحس نمیشوند؟
دندانهایی مانند آسیابهای فک پایین معمولاً در نزدیکی عصب آلوئولار تحتانی قرار دارند. این نزدیکی گاهی باعث میشود تزریق بیحسی اثر کافی نداشته باشد. دلایل این موضوع شامل موارد زیر است:
1. نزدیکی بیش از حد ریشه دندان به عصب
وقتی نوک ریشه دندان با کانال عصبی همپوشانی دارد، حتی با تزریق بیحسی، امکان تحریک مستقیم عصب وجود دارد. در این موارد، بیمار ممکن است همچنان احساس درد یا فشار شدید داشته باشد.
2. تفاوتهای آناتومیکی
ساختار استخوانی و مسیر عصب در افراد مختلف متفاوت است. در برخی بیماران، عصب در موقعیتی عمیقتر یا دورتر از محل معمول قرار دارد و داروی بیحسی بهخوبی به آن نمیرسد.
3. تراکم زیاد استخوان فک
در فک پایین بهخصوص در ناحیه مولرها، استخوان فک متراکمتر است. این تراکم مانع از پخش شدن مناسب بیحسی در اطراف ریشه دندان میشود.
عوامل مؤثر دیگر در بیحس نشدن دندان
1. التهاب یا عفونت شدید
در شرایطی که دندان دچار التهاب پالپ یا آبسه باشد، محیط اطراف ریشه اسیدی میشود. این محیط اسیدی باعث کاهش اثرگذاری داروی بیحسی میشود. به همین دلیل دندانپزشکان معمولاً قبل از درمان، آنتیبیوتیک تجویز میکنند.
2. اضطراب و استرس بیمار
استرس و اضطراب شدید باعث ترشح بیشتر آدرنالین میشود. این هورمون رگهای خونی را منقبض میکند و در نتیجه گردش دارو در محل تزریق کاهش مییابد. در بیماران مضطرب، بیحسی ممکن است اثربخشی کمتری داشته باشد.
3. تکنیک نادرست تزریق
اگر تزریق بیحسی دقیقاً در محل مورد نظر انجام نشود، یا نوع مناسب بیحسی انتخاب نشود، دارو به نواحی هدف نمیرسد و بیمار هنوز احساس درد دارد.
روشهای جایگزین برای بیحسی موفق در دندانهای سخت
اگر دندان به بیحسی معمول پاسخ ندهد، دندانپزشک میتواند از روشهای جایگزین زیر استفاده کند:
▪️ بیحسی بلاک عصبی (Block Anesthesia)
در این روش، عصب اصلی که کل ناحیه فک را پوشش میدهد، مسدود میشود. این روش برای دندانهای فک پایین بسیار مؤثر است.
▪️ بیحسی لیگامانی (PDL Injection)
در این روش، داروی بیحسی مستقیماً به بافت لیگامانی اطراف دندان تزریق میشود. این روش معمولاً برای مواردی استفاده میشود که روشهای دیگر جواب ندادهاند.
▪️ بیحسی داخل استخوانی (Intraosseous Injection)
در این تکنیک، بیحسی به داخل استخوان فک تزریق میشود و اثر مستقیم بر روی عصب دارد.
▪️ استفاده از آرامبخشها
برای بیمارانی که اضطراب شدید دارند، استفاده از داروهای آرامبخش خوراکی یا استنشاقی (مثل نیتروس اکساید) کمک میکند تا بیحسی بهتر اثر کند.
آیا درد حین درمان طبیعی است؟
در حالت ایدهآل، درمان ریشه یا کشیدن دندان نباید با درد همراه باشد. اگر بیمار هنوز احساس درد دارد، باید موضوع را فوراً با دندانپزشک در میان بگذارد تا روش بیحسی تغییر کند یا بیحسی مجدد انجام شود. تحمل درد حین درمان، نهتنها لازم نیست بلکه میتواند عوارض روانی و جسمی به همراه داشته باشد.
چگونه میتوان از بیحس نشدن دندان جلوگیری کرد؟
پیشآگاهی صحیح: پزشک باید قبل از شروع درمان، رادیوگرافی دقیق انجام دهد تا موقعیت عصب مشخص شود.
درمان عفونت قبل از شروع: در صورت وجود التهاب یا آبسه، مصرف آنتیبیوتیک قبل از درمان ضروری است.
کاهش اضطراب: مشاوره و اطمینانبخشی به بیمار یا استفاده از آرامبخشها نقش مهمی در اثرگذاری بیحسی دارد.
انتخاب تکنیک مناسب: بسته به موقعیت دندان و شرایط بیمار، دندانپزشک باید بهترین روش بیحسی را انتخاب کند.
نتیجهگیری
بیحس نشدن دندان، بهویژه دندانهایی که روی کانال عصبی قرار دارند، مسئلهای رایج ولی قابل کنترل است. با بررسی دقیق شرایط بیمار، انتخاب تکنیک مناسب و در نظر گرفتن عوامل تاثیرگذار، میتوان درمانی بدون درد و موفق را تجربه کرد.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان تجربه درمانهای دردناک به دلیل بیحسی ناکامل داشتهاید، بهتر است با یک مرکز تخصصی مشورت کنید تا علت دقیق بررسی شود و بهترین راهکار برای درمان انتخاب گردد.